Osnovne informacije o projektu

Prelaskom sa uglja na prirodni gas obustavljena dalja proizvodnja pepela, ali je nasleđeni problem neadekvatno odloženog industrijskog otpada ostao nerešen. Tokom višedecenijskog korišćenja uglja kao osnovnog energenta u sistemu daljinskog grejanja, na lokaciji toplane u Kragujevcu deponovano je približno 61.000 tona pepela i šljake. Ova privremena deponija, smeštena u neposrednoj blizini urbanih zona, predstavlja značajan ekološki rizik, naročito tokom sušnih i vetrovitih dana kada dolazi do širenja čestica pepela.

Stanovnici naselja u neposrednoj blizini toplane, poput Stanova, Erdoglije i delova centra Kragujevca, godinama su izloženi negativnim uticajima odloženog pepela, koji se u vetrovitim danima lako širi vazduhom i dopire do stambenih zona. Posebno su ugrožene osetljive kategorije stanovništva – deca, stariji i osobe sa respiratornim oboljenjima – koje su najranjivije na zagađenje ovog tipa. Zdravstveni i ekološki rizik prisutan je i za zaposlene u krugu toplane i okolnih objekata, koji su svakodnevno u neposrednom kontaktu sa izvorom zagađenja. Dodatnu zabrinutost izaziva činjenica da se privremena deponija nalazi na svega oko 500 metara od reke Lepenice, čime se otvara mogućnost da usled padavina i površinskog oticanja kontaminanti dospeju u vodotok, ugrožavajući kvalitet vode i širi prirodni sistem.

Projekat “Upravljanje i ponovna upotreba pepela iz toplane u Kragujevcu” je rezultat zajedničke inicijative Ministarstva zaštite životne sredine i Grada Kragujevca, koji su prepoznali značaj trajnog rešavanja ovog višedecenijskog problema. Zahvaljujući njihovoj saradnji i strateškom pristupu, obezbeđena su sredstva i institucionalna podrška za sprovođenje projekta.

Zahvaljujući obezbeđenim sredstvima i tehničkoj pripremljenosti projekta, stvoreni su svi preduslovi za konačno rešavanje problema deponovanog pepela. Projekat je osmišljen u skladu sa nacionalnim propisima i principima cirkularne ekonomije, pri čemu će pepeo biti odvežen i ponovo upotrebljen u industriji građevinskih materijala.

U tu svrhu, pepeo će se sukcesivno odvoziti sa lokacije toplane u Kragujevcu ka cementarama u Srbiji, uključujući, gde će se koristiti kao dodatak u procesu proizvodnje klinkera i cementa.

Ova opcija omogućava smanjenje upotrebe prirodnih resursa, smanjenje emisija CO₂ i doprinosi ciljevima održivog razvoja kroz cirkularnu upotrebu industrijskog otpada. Pored toga ovaj projekat direktno doprinosi: poboljšanju kvaliteta vazduha u urbanoj zoni Kragujevca, rešavanju problema neuređenih industrijskih deponija i zaštiti zdravlja građana i unapređenju životne sredine.